Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką

24.03.2023 jest Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką. Prezydent Andrzej Duda z Małżonką wzięli udział w uroczystościach w Markowej.

Byli w Polsce podczas II wojny światowej ludzie, którzy głęboko w sercu wpisane mieli ideały człowieczeństwa, szacunku dla życia, miłości bliźniego – mówił Andrzej Duda.
– Tutaj, w Markowej, pochylamy głowy przed tymi, którzy zostali zamordowani. Dziękujemy Im, Ich rodzinom, za niezwykły dar człowieczeństwa i poświęcenia; za dar dla Rzeczypospolitej, jakim była pomoc drugiemu człowiekowi – podkreślał.

Prezydent wręczył powołania w skład Komitetu Obchodów Towarzyszących Beatyfikacji Rodziny Ulmów. Z ramienia KPRP powołani zostali: Szef KPRP Grażyna Ignaczak–Bandych, Sekretarz Stanu w KPRP Wojciech Kolarski oraz Doradca Prezydenta RP, Ambasador Polski w Watykanie Adam Kwiatkowski.

Beatyfikacja Ulmów – Rodziny, która została zamordowana przez niemieckich okupantów, ponieważ ukrywała w swoim domu Żydów – odbędzie się 10 września 2023 roku w Markowej. Obchody towarzyszące beatyfikacji Prezydent RP objął patronatem honorowym.

Prezydent wskazywał, że Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów upamiętnia rodzinę, która w tym miejscu żyła i zginęła, „w istocie oddając życie za pomoc drugiemu człowiekowi, swoim współobywatelom, Polakom narodowości żydowskiej, którzy na tej ziemi wraz z nimi mieszkali”. Podkreślał, że działo się to w czasie, „kiedy przyszedł tutaj niemiecki najeźdźca, zajął tę ziemię i zaczął prowadzić swoją zaplanowaną akcję niszczenia narodu żydowskiego, jego eliminacji w sposób bezwzględny, brutalny”.

– Byli wtedy w Polsce ludzie, którzy mieli niezwykłą odwagę, głęboko w sercu mieli wpisane ideały człowieczeństwa, szacunku dla życia, dla drugiego człowieka, miłości bliźniego, tej chrześcijańskiej, wielkiego etosu Rzeczypospolitej – podkreślił.

Przesiąknięci tymi ideałami tak głęboko, że się nie bali. Nie bali się udzielić pomocy, mimo potwornego zagrożenia, którego wszyscy mieli wtedy świadomość – zaznaczył.

Prezydent wspomniał, że w Polsce za pomoc Żydom pod okupacją niemiecką w czasie II wojny światowej ze strony niemieckich okupantów groziła kara śmierci – nie więzienie, nie deportacja, nie obóz koncentracyjny. – Groziła kara śmierci, brutalnie i bezwzględnie wykonywana – mówił, dodając, że tysiące Polaków – spośród, jak szacujemy, miliona, którzy udzielali pomocy wówczas ukrywającym się Żydom – zostało w ten sposób zamordowanych najczęściej wraz ze swoimi żydowskimi sąsiadami, podopiecznymi, którym pomagali.

W skład Komitetu Obchodów Towarzyszących Beatyfikacji Rodziny Ulmów oprócz przedstawicieli KPRP weszli także: Marzena Machałek – Sekretarz Stanu w Ministerstwie Edukacji i Nauki; Jarosław Sellin – Sekretarz Stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego; Piotr Wawrzyk – Sekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych; Barbara Socha – Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Rodziny i Polityki Społecznej; Ewa Leniart – Wojewoda Podkarpacki; Arcybiskup Adam Szal – Metropolita Przemyski; Mateusz Szpytma – Zastępca Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej; Władysław Ortyl – Marszałek Województwa Podkarpackiego; Monika Krawczyk – Dyrektor Żydowskiego Instytutu Historycznego; Adam Krzysztoń – Starosta Łańcucki; Mirosław Mac – Wójt Gminy Markowa.

Podczas dzisiejszej uroczystości przy ścianie pamięci przedstawiciele rodzin odsłonili tabliczki upamiętniające mieszkańców Podkarpacia, którzy nieśli pomoc Żydom skazanym na zagładę.

Upamiętnieni zostali: Szymon i Maria Fołtowie oraz ich dzieci; Karolina i Jan Kilianowie; Piotr Kapłon; Maria i Ludwik Kilianowie; Stefania i Antoni Wawrzaszkowie.

Para Prezydencka złożyła kwiaty i znicz przy tablicy z inskrypcją – pomnik poświęcony pamięci ofiar Zagłady i ich anonimowych polskich wspomożycieli. Prezydent złożył też wieniec w Sadzie Pamięci przed pomnikiem upamiętniającym męczeńską śmierć Rodziny Ulmów.

Cmentarz Ofiar Hitleryzmu 1939–1945, Jagiełła Niechciałki

Przed rozpoczęciem głównych uroczystości Szef KPRP, Minister Grażyna Ignaczak–Bandych złożyła, w imieniu Prezydenta RP, wieniec przed pomnikiem pamięci 375 Żydów obywateli RP z okolicznych powiatów zamordowanych w latach 1939–1945. Minister towarzyszył Doradca Prezydenta RP, Ambasador Polski w Watykanie Adam Kwiatkowski.

W 1995 r. Wiktorię i Józefa Ulmów uhonorowano pośmiertnie tytułem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. W 2010 r. Prezydent Lech Kaczyński uhonorował ich Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.

W 2010 r. Prezydent RP Lech Kaczyński odznaczył Wiktorię i Józefa Ulmów Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Odznaczenie z rąk Pierwszej Damy odebrali Jerzy Ulma – bratanek Józefa oraz Stanisław Niemczak – bratanek Wiktorii.

 
W 2016 r. w Markowej z udziałem Pary Prezydenckiej otwarto  Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów.

Źródło:prezydent.pl